Meditatieve fotografie – de frisheid van het moment vangen

26 januari 2017
Meditatieve fotografie: waterplas op beton

[ENGLISH readers please scroll down]

Wat zie je als je op het punt staat een foto te maken?

Ken je dat? Je maakt een foto van iets dat je aandacht trekt en als je de foto bekijkt, blijkt die niet het gevoel weer te geven van het moment waarop je de foto maakte. De sterke impuls die je voelde om onmiddellijk te stoppen met waar je mee bezig was, voor die foto, zie je helemaal niet terug. Het is mij vaak overkomen. Wat ik had gezien kwam nog wel ongeveer overeen met het beeld dat ik had geschoten, maar de opwinding die ik erbij had gevoeld was eruit verdwenen. Gek, hoe kwam dat nou?

Aangezien fotografie een vak apart is, lag het waarschijnlijk aan mijn gebrek aan fotografische techniek en ervaring, redeneerde ik. Dus begon ik te lezen over dingen als kadrering, lichtgebruik, belichting, perspectief, compositie, visuele lijnen. Tegelijk wist ik ook wel dat vakmatige kennis en vaardigheden maar een beperkte rol spelen. Het is de individuele waarneming die bepalend is.

Dus wat zie je precies als je een impuls voelt om een foto te maken?

Soms is er een ander nodig om je op dingen te wijzen die zo dichtbij voor het oprapen liggen dat je er overheen kijkt. Zoals zo’n eenvoudige vraag. In dit geval was het meditatiedocent en fotografe Kimberly Poppe die de vraag stelde in de workshop Exploring Perception: through Meditation & Photography. Via waarnemingsoefeningen liet ze ons eerst ervaren wat we zien als we kijken. En dan blijkt maar weer dat je je blik voortdurend laat vertroebelen door wat je dénkt te zien.

Dat denken kun je letterlijk nemen: er gaat van alles in je hoofd om als je rondkijkt. Je labelt wat je ziet (hond, huis, brug), roept er herinneringen bij op (ooit gebeten door een hond), associeert er op los (hond – wandelen – duinen – zee – Portugese kust – vakantie) en spreekt oordelen uit (lieve hond). Allemaal in no time.

Dat denken staat ook vooraan als je een foto wilt maken. Ik zie het in mijn eigen hoofd gebeuren. Meteen wordt de archiefkast met kennis en regels opengetrokken. Ik begin te zoeken naar een zo sterk mogelijke manier om een object vast te leggen, vanuit de spannendste hoek of bij het mooiste licht. Of ik maak een foto omdat wat ik zie mooi, lief, grappig of opmerkelijk is – want er moet iets met een beeld aan de hand zijn om het interessant te maken. Denken we. Zo zijn we doorgaans gewend te fotograferen. Ondertussen vergeten we te kijken naar wat we werkelijk zien zonder al die mentale bagage: de waarneming zelf. Kleur, textuur, patronen, licht, lijnen, vormen.

Meditatieve fotografie

Wat er gebeurt als je je alleen richt op die ‘droge’ waarneming van vorm, liet Kimberly ons ook ervaren. Dan ontstaat ruimte voor een onbevangen blik en word je ontvankelijk voor de frisheid van het moment. Het moment dat zo levendig en sprankelend is dat er niets aan toegevoegd hoeft te worden. Met deze meditatieve blik ga je compleet anders fotograferen, merkte ik. Wat een plezier levert dat in de eerste plaats op! Kijk, en daar verschijnt ineens ook de sprankeling van het moment op je geschoten beeld.

‘Clear seeing produces clear, fresh images. Photographs that aren’t grounded in clear seeing are usually disappointing. (You might get lucky and get a good shot of something you didn’t see clearly, but that is the exeption)’
– Andy Karr & Michael Wood in The Practice of Contemplative Photography

En iedereen kan het, zag ik, dat waarnemen van de frisheid van het moment. En iedereen kan dat moment vervolgens ook vastleggen (bij benadering dan, want het moment zelf is er natuurlijk al niet meer). Zelfs al ontbeer je technische kennis. Of dankzij het ontberen ervan, want de technische kennis kan zo in je vezels zitten dat het droge waarneming in de weg gaat zitten.
Wat neem je waar?
Waar begint het, waar eindigt het?
Wat hoort bij het beeld dat je aandacht trok en wat viel buiten je waarneming?

Gesluierde waarnemingen

Je ziet het ook meteen als je jezelf voor de gek hebt gehouden. Deze foto maakte ik op een zonnige middag, verrast door het beeld dat zon en schaduw op mijn boekenkast wierpen.

Schaduwgezicht

Het duurde maar liefst een uur voor ik doorhad dat de opwinding die ik had ervaren niet was veroorzaakt door die allereerste waarneming – door enkel vorm, licht en schaduw – maar door een interpretatie van de waarneming: het gezicht dat ik erin had herkend, en dat een hap uit het hout leek te nemen.

Amstel bij mist

Op een mistige dag viel mijn oog op het ritme van deze palen in de Amstel. Ik maakte deze foto, met alleen die paaltjes. Direct daarna kwam ik in de verleiding om de foto ook horizontaal te maken, met de kades erbij. Dat zou een mooi wijds beeld opleveren. Maar toen ik de beelden naast elkaar zag, viel het me op dat de foto met de kades toch bedacht oogde. Wat het ook was.

Detail van een schaapsvacht

Deze foto was een oefening in het fotograferen van textuur. Zonder die opdracht was die witte dot schapenwol met daaronder een zwart vlak me waarschijnlijk niet eens opgevallen. Terwijl de vacht al een tijdje op mijn bank had gelegen.
De textuur op deze foto is bijna voelbaar met je ogen. Naar dit beeld kan ik veel langer kijken dan naar die schaduw op de boekenkast, die snel verveelt.

Ook ervaren?

Wil je je waarneming verdiepen en meditatief fotograferen ook eens ervaren? De eerstvolgende workshop van Kimberly vindt plaats in Amsterdam op zondag 12 februari 2017. Meer informatie en aanmelden: Exploring Perception: through Meditation & Photography

Meer lezen

Heel inspirerend vind ik dit boek:
Cover The Practice of Contemplative PhotograpyThe Practice of Contemplative Photography. Seeing the World with Fresh Eyes
Andy Karr & Michael Wood | Shambhala Publications, 2011

Neem ook een kijkje op seeingfresh.com, de website van de auteurs. Je vindt er meer inspiratie en heel veel voorbeelden van meditatieve fotografie.

 

 


Meditative Photography – Capturing the Freshness of the Moment

What do you see when you are about to take a picture?

Do you know this feeling? You take a picture of something that grabs your attention, but when you look at the image afterwards, it just doesn’t reflect the moment that you saw it. The strong impulse that compelled you to immediately stop what you were doing to take the picture, you just don’t see any more. This used to happen to me a lot. The image that I shot kind of corresponded with what I had seen, but all excitement of the moment had disappeared. I would wonder why.

Since photography is a craft, I thought that it was probably my lack of photographic skill and experience that was to blame. So I started reading about framing, lighting, perspective, composition, visual lines, and things of the sort. At the same time however, I was keenly aware that professional skill and knowledge are only part of the equation. It’s the individual’s perception that is the determining factor.

So, exactly what is it that you see when you feel the impulse to take a picture?

Sometimes you need another person to point out things that are so obvious that you overlook them. In this case, it was meditation teacher and photographer Kimberly Poppe who asked me this question in the workshop Exploring Perception: through Meditation & Photography. Through perception exercises, she first let us experience what we see when we look at something. And as so often is the case, it showed that we let our view be clouded by what we think we see.

All kinds of things go through our minds when we look around. We label what we see (dog, house, bridge). We recall memories because of those things (once bitten by a dog), associate freely (dog – walking – dunes – sea – Portuguese coast – holiday) and judge (nice doggy)— all in a split second.

This thinking also takes the pilot seat in our brain when we want to take a picture. I see it almost literally happening in my own mind. The file of knowledge and rules is pulled out of the filing cabinet in my head. I start looking for the strongest possible way to capture the object in camera, from the most exciting angle, to the prettiest light. Or I take a picture because what I see is pretty, cute, funny or remarkable – because there has to be something about the image to make it interesting. Or so we think. This is how we usually take pictures. Meanwhile, we forget to look at what we actually see under all that mental baggage: the perception itself. Colour, texture, patterns, light.

Kimberly let us experience what happens when you only focus on that pure perception of form. It creates space to see the world with open eyes and you become receptive to the freshness of the moment. The moment that is so vivid and sparkling that nothing needs to be added. Guess what? With this meditative view, you start to photograph in a completely different way. What joy this brings! And the “sparkly-ness” of the moment shows through in your final image as well.

‘Clear seeing produces clear, fresh images. Photographs that aren’t grounded in clear seeing are usually disappointing. (You might get lucky and get a good shot of something you didn’t see clearly, but that is the exeption)’
– Andy Karr & Michael Wood in The Practice of Contemplative Photography

I noticed that anyone can perceive the freshness of the moment. And anyone can subsequently capture that moment (or approximately, because the moment itself is, of course, gone forever), even with a lack of technical knowledge—or maybe because of this lack—because technical knowledge can get in the way of your experience of raw perception.
What do you see?
Where does it begin and where does it end?
What is truly a part of the image that captured your attention, and what falls beyond your perception?

Veiled perceptions

This method also makes it easier to catch your own self-deception. I took this picture on a sunny afternoon, surprised by the image that sun and shadow created on my bookcase.

Schaduwgezicht

It took me a full hour to see that the excitement that I experienced wasn’t caused by that first perception of just shape, light and shadow – but by an interpretation of this perception: the face that formed in it, which seemed to take a bite out of the wood.

Amstel bij mist

On a misty day, the rhythm of these poles in the Amstel river caught my eye. I took this picture, with just those poles. Immediately afterwards, I was also tempted to take a horizontal image including part of the docks, creating a nice wide frame. But putting the images next to one another, I noticed that the photo with the docks looked a bit forced. Which it was.

Detail van een schaapsvacht

This picture was an assignment in photographing textures. Without this assignment, I would probably never have noticed that white dot of sheep’s wool with the black mark under it, even though the sheepskin had been on my couch for a while. The texture in this picture is almost tangible. I can look at this image much longer than at the shadow on the bookcase, which gets old quick.

Want to try yourself?

Would you like to deepen your perception and experience meditative photography? Kimberly’s next workshop will be in Amsterdam on Sunday 12 February 2017. More info: Exploring Perception: through Meditation & Photography

Further Reading

I find this book very inspiring:
Cover The Practice of Contemplative PhotograpyThe Practice of Contemplative Photography. Seeing the World with Fresh Eyes
Andy Karr & Michael Wood | Shambhala Publications, 2011

Also visit seeingfresh.com, the authors website. You will find loads of examples and more inspiration about contemplative photography.

 

 

Nog geen reacties

Reageer