Alleen maar buitenspelen op de boskleuterschool

16 april 2016
Hut op de Hilversumse hei

Hoeveel uur speelt een Nederlandse kleuter buiten per dag?

In Denemarken brengt een snelgroeiend aantal ouders hun kleuters naar de boskleuterschool. 10% van alle kleuterscholen in Denemarken is zo’n bosschool, 500 in totaal. Kinderen spelen er de hele dag buiten, vanaf het moment dat ze worden gebracht totdat ze weer worden opgehaald. Ook als het regent, vriest of sneeuwt. Spelen en leren vindt plaats in een bosrijke omgeving, onder leiding van speciaal geschoolde medewerkers.
Filmmakers uit Australië namen een kijkje op zo’n buitenschool en maakten er een aanstekelijke mini-documentaire over van 11 minuten: Kids Gone Wild.

screenshot Kids Gone Wild

De kinderen hier dragen regenpakken en laarzen, klimmen in bomen, banjeren door plassen, rollen van heuvels af, leren over insecten, planten en paddenstoelen, snijden stokken met scherpe messen en gaan huppelend weer naar huis.

Je verwacht dat de EHBO-kist er dagelijks gebruikt wordt.

Kleuters laten spelen met scherpe messen bijvoorbeeld, is dat niet gevaarlijk? Nee hoor, zegt Jane (what’s in a name?), een van de begeleiders. ‘De kinderen hebben geleerd hoe ze met een mes moeten omgaan. Ze zien er geen wapen in, maar gereedschap dat je kunt gebruiken om iets te maken.’ De beelden bevestigen dat inderdaad, hoe geconcentreerd en vaardig ze met het mes omgaan.

Jane Williams-Siegfredsen geeft workshops over buitenonderwijs aan docenten en ouders van over de hele wereld. Ze schreef ook een boek over het bosonderwijs in Denemarken, Understanding the Danish Forest School Approach (2011).

Gebeuren er weleens ongelukken?

Zelden, zegt begeleider Johan. ‘Ze leren hier om voorzichtig te zijn. En áls iets gebeurt, dan leren ze daar juist van.’ In de 17 jaar dat Johan kinderen in de buitenschool begeleidt, moest hij één keer naar het ziekenhuis rijden, en dat was omdat een ouder per ongeluk over de voet van een kind was gereden.

Voorbereiding op de basisschool

Is het dan niet belangrijk dat kinderen op een kleuterschool worden voorbereid op zaken zoals lezen, schrijven, rekenen en het naar school gaan an sich, vraagt de interviewer. Johan: ‘Ik vind dat dat verloren moeite is, want ze zijn daar nog helemaal niet klaar voor. Je moet ze eerst geïnteresseerd zien te krijgen in nieuwe dingen leren.’

De voordelen van een boskleuterschool

Wat levert zo’n bosschool per saldo op? Er is veel onderzoek gedaan naar de effecten van bosscholen op de ontwikkeling van kinderen, zegt Jane. Wat blijkt? Deze kinderen hebben minder stress, zijn geconcentreerder, zijn minder vaak ziek en hun motoriek is veel beter ontwikkeld door het buitenspelen, t.o.v. kinderen die binnenonderwijs genieten.

De allereerste bosscholen ter wereld werden in de jaren 50 opgericht in Scandinavië. Vandaag de dag zijn ze ook populair in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. In Nederland zijn er – voor zover bij mij bekend – alleen nog enkele BSO’s waar kinderen altijd buiten zijn.

Meer lezen over het belang van buitenspelen?

Last Child in the WoodsSaving Our Children from Nature-deficit Disorder – Richard Louv (2010)

Zelf een buitenkleuterschool oprichten? Deze boeken bieden een handleiding

Forest School for All – Sara Knight (2011).

Developing a Forest School in Early Years Provision – Katherine Milchern, Jenny Doyle

Forest School and Outdoor Learning in the Early Years – Sara Knight (2013).

The Outdoor Classroom in Practice, Ages 3-7: A month-by-month guide to forest school provision – Karen Constable (2014).

25 Reacties

  • Reply Tjarda van Vugt 10 mei 2016 at

    De vrije school in Deventer heeft een dependance in het bos. Hier worden de kleuters iedere woensdag gedurende het hele jaar naartoe gebracht om te spelen in het bos. Ik ben erg gecharmeerd van dit initiatief en moest daaraan denken toen ik dit artikel las.

    • Reply cathelijne 18 mei 2016 at

      Dat is zeker een mooi begin!

  • Reply Agnrs 14 augustus 2016 at

    Zijn er inmiddels al wel scholen zoals deze in nederland? En waar zijn die bso’s waar dit artikel het over heeft?

    • Reply Cathelijne 14 augustus 2016 at

      Dag Agnrs, niet dat ik weet. In mijn artikel doel ik op bijvoorbeeld struin.nl (Nijmegen), natuurfontein.nl (Amsterdam), bso-buiten.nl (Baarn), natuur-avontuur.nl (Doetinchem). Zoek via Google maar eens op ‘natuur BSO’ bijvoorbeeld.

  • Reply Christine Algera 26 oktober 2016 at

    Bij School De Hofakker in Vorden http://www.dehofakker.nl gaan de kinderen (niet alleen de kleuters) heel veel naar het bos. Verbinding met de natuur is een van de uitgangspunten van deze mooie, kleinschalige school.

    • Reply cathelijne 26 oktober 2016 at

      Dank! Fijn te horen.

  • Reply Manuel 11 december 2016 at

    Hi! I would like to start a boskleuterschool in the south of Holland. An alternative understanding of what is education and how do we learn based in contact with Nature. Actually I am working in an outdoor nursery with kids from 2 years old.

    I am moving to Holland on January, and I cannot find any group of parents and educators interested in this kind of education. Do you know any? It would be a dream to create a project together!

    Thanks a lot!

    Manuel

    • Reply Olga Oravcova 6 mei 2017 at

      Hello Manuel, How are you. Have you already any educators or association in NL found?
      Olga

    • Reply Anouk 6 juni 2017 at

      Hello manuel, i would like to start a bosschool in our garden in the south of the netherlands. How do we get in touch?

      • Reply Daphne van Lith 13 juli 2017 at

        Hoi Anouk, ik wil ook heel graag een boskleuterschool opzetten… heb zelfs mijn baan opgezegd over enkele maanden om deze droom waar te gaan maken. Ik woon ook in het zuiden van Nederland… zou graag met je in contact komen!

        And for Manuel, if you are still interested… i would love to start a bos kleuterschool too so like Anouk said: how do we get in contact?

        • Reply Els Basten 19 augustus 2017 at

          hoi Daphne en Anouk, ik ben ook zeer geinteresseerd in het zuiden van nederland!

        • Reply Marloes 22 november 2017 at

          Hoi Daphne,
          Ik ben erg benieuwd naar de stappen die je ondertussen hebt gemaakt. Kunnen we met elkaar in contact komen?
          Groeten Marloes

    • Reply Els Basten 19 augustus 2017 at

      hello Manuel, I’m very interested in a forest school in the south of holland!

  • Reply marjan 11 september 2017 at

    Hallo, wij hebben een staatsvrije basisschool in Roden (Drenthe, Noord Nederland) opgericht. Op Donderdag is bij ons de buiten dag. Dit betekent dat de kinderen elke week, de hele dag naar buiten gaan, het bos in (naast de school) om de hele dag te spelen en te leren van en in de natuur. Uiteraard met gepaste kleding.

  • Reply Cathelijne 11 september 2017 at

    Ter info: op Facebook is door Manuel en Els inmiddels een groep ingericht om kennis en initiatieven te delen: ‘bosschool onderwijs’.

    • Reply Marloes 22 november 2017 at

      Bestaat deze groep nog? Ik kan ‘m niet vinden op Facebook…

  • Reply Elke dag Buitenspelen en Bos in plaats van Klaslokaal: Forest School - Nieuws waar je blij van wordt, samen de wereld mooier maken! 24 oktober 2017 at

    […] vindt plaats in een bosrijke omgeving, onder leiding van speciaal geschoolde medewerkers. Lees hier meer over boskleuterscholen; ga naar de Forestschool Association of naar de speciale Nederlandse […]

  • Reply Stephanie 31 oktober 2017 at

    Supergaaf! Ik woon in Rotterdam, ik heb interesse in het bisschool. Ik heb twee kinderen.

  • Reply Anouk 10 februari 2019 at

    Els basten, mijn facebook is anoukhetboshuis. Stuur je mij een pb?

  • Reply Cathelijne 10 februari 2019 at

    Ja, hier kun je die vinden: https://www.facebook.com/groups/1823910567633957/

  • Reply Nakyta 1 april 2019 at

    Hey everyone, I am in the Haarlem area and currently my daughter is in Vrije school but I would love to see what initiatives there are here for an outdoor kindergarten. Is there anything already? Or is there anyone who is trying to start something?
    Warmly, Nakyta

  • Reply Pauline 16 mei 2019 at

    Hi everyone,

    I’m very interested to bring all these initiatives together as there are many parents and teachers searching.

    Ik wil graag alle initiatieven op een rijtje zetten. Stuur mij een bericht als je iets op (gaat) zetten en of iets zoekt.

    Hartelijke groeten

  • Reply Gertie Bergmans 30 mei 2019 at

    Onze kleuterschool grenst aan aan een natuurgebied en alle klasjes (ook de peuters) trekken meermaals per week de natuur in met de kleuters.Samen met mijn collega gaan we ook naar onze bosklas. We doen er aan outdoor education. Kleuterschool de beverburcht Wurfeld – Maaseik. Ik heb onze tochten ook gebundeld in de twee boeken: Op stap met de bosjuf. Onze avonturen in de natuur kan je volgen op https://www.facebook.com/Bosjuf/

  • Reply Antoine Verhoeven 14 juni 2019 at

    Goede middag Cathelijne en Pauline
    Wij zijn bezig met het onderzoeken van een buitenschool in de regio Tilburg. Zou je mij hierover kunnen bellen aub.
    En Pauline zou jij met mij ook contact op kunnen nemen om te kijken of er mensen en ouders zijn die deze buitenschool mee zouden willen opzetten en kinderen zouden willen plaatsen

    Met hartelijke groet,

    Antoine Verhoeven
    Stadsboerderij De Ponyfarm
    0610713025

  • Reply Ingrid Los 20 juni 2019 at

    Ik ben al 12 jaar werkzaam in het basisonderwijs in groep 1-2 en zou graag op een buitenschool of bosschool les geven. Ik woon in de omgeving Rotterdam en volg alle initiatieven zeer geïnteresseerd.

  • Reageer