De 12 heilige nachten

16 december 2019
12 heilige nachten

Inspiratie voor je heiligenachtenproject

On the first day of Christmas / My true love sent to me / A partridge in a pear tree.
On the second day of Christmas / My true love sent to me / Two turtle doves, and / A partridge in a pear tree.

Je kent het vast wel, dit lied? The Twelve Days of Christmas is een van de bekendste en meest geliefde Engelse Christmas carols. Minder bekend is dat de carol ergens tussen de 16e en 19e eeuw geschreven werd als catechismuslied voor jonge gelovigen. In die tijd was het rooms-katholieken in Engeland verboden hun geloof te praktiseren. Het lied was een vervoermiddel om de catechismus toch te verspreiden. Achter het verhaal over de true love die tussen Kerstmis en Driekoningen allerlei exotische geschenken naar zijn lief stuurt, schuilt een diepere betekenis die alleen bekend was bij de kerkleden. Zo verwees de true love naar Jezus Christus, de ware liefde die werd geboren met Kerstmis. Met de two turtle doves werden het Oude en Nieuwe testament bedoeld en de three French hens waren geloof, hoop en liefde. De four calling birds stonden voor de evangeliën van Mattheus, Markus, Lukas en Johannes.

de twaalf dagen met kerstmisJan Rot vertaalde het lied trouwens meesterlijk naar het Nederlands. Zijn versie verscheen in boekvorm als De twaalf dagen met Kerstmis. Uitgeverij Christofoor gaf het uit en Liz Catchpole maakte er oogstrelende illustraties bij.

Tijdens de twaalf heilige nachten in de donkerste tijd van het jaar is het voor een mens makkelijk zich verbonden te voelen met het Alomvattende (Spirit, God, Universum, Kosmos, Veld of hoe je het ook wilt noemen). Onze ontvankelijkheid voor kosmische informatie is dan het grootst. Niet verwonderlijk, want korte dagen, lange nachten en de behoefte om het buitenleven te verruilen voor een binnenleven rondom een knappend vuur en kaarslicht, stimuleren vanzelf tot dieper luisteren naar je binnenwereld; daar waar true love en geschenken te vinden zijn.

Innerlijke groei

In de natuur is deze periode van het jaar er een van vertragen en verstillen; een noodzakelijke fase in de levenscyclus. Krachten verzamelen en onzichtbaar groeien om in het voorjaar weer met volle kracht naar buiten te kunnen treden. Een beweging die ook in de jaarcyclus van de mens is waar te nemen. Door tijd te nemen om een poos te vertragen en daarvoor een speelse, lichte focus te kiezen, kun je de energie waarmee je aan de nieuwe groeicyclus begint richting geven. De twaalf heilige nachten zijn er een prachtige periode voor.

Hoe dan?

Voor de praktische invulling wees vriendin Merel Boon me op de kapstok die Frans Lutters geeft in zijn boekje De 12 Heilige nachten. Het droomlied van Olav Åsteson. Merel is oprichter van Mooite, een bedrijf dat professionals in het (vrijeschool) onderwijs ondersteunt bij groei in pedagogische vindingrijkheid. Dat doet ze heel vindingrijk door programma’s te organiseren waaraan je als individu kunt deelnemen, zoals een tweetal bijeenkomsten rondom de 12 heilige nachten: ‘Mooite in de twaalf heilige nachten’.

De 12 heilige nachtenIn zijn boek neemt Frans Lutters als leidraad het Noorse lied over Olav Åsteson, die in de nacht na Kerstmis in slaap viel en pas weer ontwaakte op 6 januari. Hij ontwaakte ook in spirituele zin, zijn droomreis is te lezen als een inwijdings- of louteringsverhaal. Het verhaal is generatie op generatie mondeling overgeleverd en uiteindelijk opgetekend, al moet het oorspronkelijke verhaal veel langer zijn geweest dan de opgetekende versie.
Historisch gezien zou de naam Olav Åsteson kunnen verwijzen naar Vikingkoning Olav die rond het jaar 1000 geleefd heeft in Noorwegen en na een woelig leven heilig werd verklaard.

Je eigen Heilige Nachten samenstellen – plan van aanpak

>>In de weken of dagen voorafgaand aan 24 december verken je welk thema je wilt kiezen om je aandacht 12 dagen lang op te richten. Kies een onderwerp waar je (veel!) enthousiasme bij voelt, geen onderwerp waarvan je vindt dat je er meer aandacht op zou moeten richten in je leven – plezier voorop.

>> Verdeel je thema in twaalf subthema’s die samen een ‘twaalfheid’ vormen.

Diep luisteren

Een onderwerp dat zich goed leent voor contemplatie, met name in deze periode, is diep luisteren. Of deep listening zoals ze in het Engels taalgebied zeggen.
Diep luisteren is veelomvattend en beslaat tal van aspecten die bijdragen aan verfijnder luisteren naar jezelf, anderen, de natuur en de levenscyclus. Je zou De eenvoud van aandacht. Wat je zoekt is dichterbij dan je denkt als praktische leidraad kunnen gebruiken. In het boek zijn 7 sporen naar dieper luisteren opgenomen, plus 5 luisterkwaliteiten die daarbij helpen. Bij elkaar geeft dat precies de benodigde 12 subthema’s.

Nodig: een groot schrift

>> Neem een schrift dat groot genoeg is om in te schrijven, tekenen en krabbelen, en om eventueel gedichten, beelden en ander materiaal in te plakken die je onderweg tegenkomt en inspireren.

>> Noteer op de rechter pagina de eerste datum, 24 december. Op de avond van 24 december schrijf je op die pagina welk thema je hebt gekozen. Op elke volgende rechter pagina noteer je de opvolgende datum.

>> Je noteert ook bij elke dag welk subthema die dag aandacht krijgt. De volgorde bepaal je vooraf en intuïtief. Voor een onderzoek naar diep luisteren zou je deze volgorde kunnen aanhouden:

25 dec – luisteren met je hart

26 dec – luisteren naar het ritme van je natuur

27 dec – moeiteloos creatief zijn door te luisteren

28 dec – luisteren in verbindingen met anderen

29 dec – luisteren naar de energetische onderstroom

30 dec- luisteren naar je leefomgeving

31 dec – dieper luisteren naar je lichaam

>> Elke avond lees je het hoofdstuk van die dag en noteer/teken je in het schrift je gedachten, mijmeringen, associaties.

Uit ervaring weet ik dat bij elk creatieproces – dit project is ook een creatief proces – de neiging bestaat te oordelen over het resultaat: het moet mooi, voltooid, zinvol zijn, het moet tenminste iets voorstellen, richting hebben. Maar de 12 heilige nachten vinden plaats in een jaargetijde dat bol staat van de energie van vormloosheid. Kijk naar de natuur. Volgroeiing en uitgekristalliseerde vorm is nog láng niet aan de orde, niet eens mogelijk. Te vroeg. Dit zijn weken van schetsmatigheid en krabbels, van potentiële kiemkracht, van het onzichtbare – laat je daardoor leiden. Zou je teveel willen uitwerken dan beperk je jezelf vooral, en blijft er te weinig ruimte open voor wat nog meer wil ontstaan.

(tekst gaat verder onder afbeelding)

12 heilige nachten - dennen

Ochtendpost

>> Als je wilt noteer je elke ochtend bij het wakker worden wat er die nacht in je droomleven is gebeurd. Lutters noemt dat je ‘ochtendpost’. Je ‘avondwerk’ heeft daarvoor input gegeven aan je onbewuste. Ik zie het ophalen van de ochtendpost als spelen met opmerkzaamheid, zoals je ook in een meditatie zou doen. Wat neem ik waar? Vaak onthoud je van je nachtelijke ervaringen enkel flarden van beelden, woorden, zinnen, gevoelens, emoties. De informatie die je op deze manier oogst kan bruikbaar zijn als spiegel of als inspiratiebron dienen voor creatief werk.

Bedenk een tweedeling

Het is waarschijnlijk dat je in januari weerstand ervaart om je heiligenachtenproject af te maken, waarschuwt Lutters. Je hebt meer zin in het nieuwe jaar dan bezig te zijn met het oude. Daar kun je op anticiperen bij het samenstellen van je Heilige Nachten. Lutters geeft de tip om voor de resterende vijf dagen de invulling van het thema iets te veranderen, om gemotiveerd en enthousiast te blijven. Is luisteren je thema dan kun je voor verse zin zorgen door deze tweedeling aan te brengen: eerst focus je 7 dagen op soorten luisteren, en daarna 5 dagen op kwaliteiten van luisteren. De kwaliteiten zijn in De eenvoud van aandacht te vinden als de hoofdstukken tussen de 7 sporen in:

1 jan – ontvangen

2 jan – ruimte maken

3 jan – leeg zijn

4 jan – vertragen

5 jan – niet-weten

Op de ochtend van 6 januari ontwaakt Olav Åsteson en eindigt ook je heiligenachtenonderzoek. Als je zin hebt noteer je op de pagina van 6 januari nog enkele laatste gedachten, observaties of inspiraties. Sluit het schrift en kijk volgend jaar in december terug hoe je onderzoek op onbewust niveau verder heeft doorgewerkt.

Maak er geen punt van als het een dag niet lukt je waarnemingen, observaties of inspiratie te noteren, of als je dagen vergeet, moedigt Lutters aan. ‘Je denkt dan dat het mislukt is en laat het er maar bij zitten. Waarom? Je kunt toch inhalen (maar natuurlijk eerst verder gaan op de datum waar je intussen bent aangeland). Op de lege bladzijden kun je terugkijken op de voorbije dagen. Uiteindelijk kun je altijd nog de kerstkaarten die je ontvangen hebt inplakken of kinderen en vrienden in je schrift laten schrijven of tekenen. Het werken aan het thema en het schrift hoeft sowieso geen geheimzinnige en eenzame activiteit te zijn. Laat anderen maar meehelpen als het niet wil lukken!’.

Ik wens je een inspirerende heiligenachtentijd toe!

1 Comment

  • Reply Cor Wagenaar 2 januari 2020 at

    Leuk Cathelijn, ik oefen mij regelmatig om als ik ´ s avonds in bed lig de dag te recapituleren, ook noteer ik af en toe wat in het dagjournaal, dromen herinneren schiet er nog wel eens bij in, maar toch heb ik ook wel uit fragmenten van dromen een interessant beeld gevonden of gedachte waaruit gedicht groeide. Ik ga dit volgend jaar maar eens proberen….

  • Reageer